FTP Nedir?

FTP (File Transfer Protocol — Dosya Aktarım Protokolü), bilgisayarınız ile web sunucunuz arasında dosya alışverişi yapmanızı sağlayan bir yöntemdir. Web sitenizin dosyalarını (HTML sayfaları, görseller, WordPress dosyaları, eklentiler) sunucuya yüklemenin ve sunucudan indirmenin en yaygın yoludur. Hosting panelinizin dosya yöneticisini kullanmak yerine, masaüstünden çok daha hızlı ve kararlı bir aktarım sağlar; özellikle çok sayıda veya büyük dosya taşırken FTP vazgeçilmezdir.

Günümüzde güvenlik için genellikle FTP'nin şifreli sürümleri olan FTPS veya SFTP kullanılır. Bu rehberde, ücretsiz ve en yaygın FTP programı olan FileZilla üzerinden anlatım yapacağız.

Gerekli FTP Bilgileri

Bağlantı kurmak için hosting firmanızdan veya cPanel'inizden şu dört bilgiyi edinin:

  • Sunucu (Host): Genellikle ftp.siteniz.com veya sunucunuzun IP adresi.
  • Kullanıcı adı: FTP hesabınızın kullanıcı adı.
  • Parola: FTP hesabınızın parolası.
  • Port: FTP için genellikle 21, SFTP için 22.

Bu bilgileri hosting hesabınızı satın aldığınızda gelen e-postada veya cPanel'in "FTP Hesapları" bölümünde bulabilirsiniz.

Adım 1: FileZilla'yı İndirin ve Kurun

filezilla-project.org adresinden FileZilla Client sürümünü indirin (Server değil, Client). Kurulumu varsayılan ayarlarla tamamlayın. Program açıldığında üst kısımda bağlantı alanları, altta ise iki panel görürsünüz: sol panel bilgisayarınızı, sağ panel sunucuyu temsil eder.

Adım 2: Sunucuya Bağlanın

Hızlı Bağlantı

FileZilla'nın üst kısmındaki alanlara sırasıyla Sunucu, Kullanıcı adı, Parola ve Port bilgilerini girip Hızlı Bağlan (Quickconnect) düğmesine basın.

Kalıcı Bağlantı (Önerilen)

Sürekli kullanacaksanız Dosya > Site Yöneticisi (Site Manager) menüsünü açın, Yeni Site oluşturun ve bilgilerinizi kaydedin. Protokol olarak mümkünse SFTP veya FTPS seçin; bu, parolanızın şifreli aktarılmasını sağlar. Böylece her seferinde bilgileri tekrar girmeden tek tıkla bağlanırsınız.

İlk bağlantıda bir sertifika/güvenlik uyarısı çıkarsa, sunucunuza ait olduğundan emin olup onaylayın.

Adım 3: Doğru Dizini Bulun

Bağlandığınızda sağ panelde sunucunuzun klasörleri listelenir. Web sitenizin dosyalarının yükleneceği yer, sitenizin kök dizinidir. Bu dizin sağlayıcıya göre public_html, www veya htdocs adını taşır. Sitenizin ana sayfasında görünmesini istediğiniz tüm dosyalar bu klasörün içine yüklenmelidir.

Adım 4: Dosyaları Yükleyin

Yükleme oldukça basittir: sol paneldeki (bilgisayarınız) dosyaları seçip sağ panele (sunucu, public_html) sürükleyip bırakın. Alternatif olarak dosyaya sağ tıklayıp "Karşıya Yükle (Upload)" seçeneğini kullanabilirsiniz. Aktarım, alt kısımdaki kuyrukta görüntülenir ve tamamlandığında "Başarılı aktarımlar" sekmesine düşer.

Bir klasörün tamamını yüklemek isterseniz klasörü olduğu gibi sürüklemeniz yeterlidir; FileZilla alt klasörler dahil her şeyi sırayla aktarır.

Adım 5: Yüklemeyi Doğrulayın

Yükleme bittikten sonra tarayıcınızdan dosyanın adresine giderek kontrol edin. Örneğin bir dosya.pdf yüklediyseniz https://www.siteniz.com/dosya.pdf adresinden erişebilmelisiniz. Bir web sitesi yüklediyseniz ana sayfanızın açılması gerekir.

FTP Kullanırken Dikkat Edilecekler

Birkaç önemli nokta var. index.html veya index.php dosyanız mutlaka kök dizinde olmalıdır; tarayıcı bir adres istendiğinde önce bu dosyayı arar. Dosya izinlerini gereksiz yere değiştirmeyin; standart olarak dosyalar 644, klasörler 755 izinle çalışır. Bağlantı türü olarak mümkün olduğunca SFTP/FTPS tercih edin; düz FTP, parolanızı şifresiz gönderdiği için güvenli değildir. Son olarak, yükleme sırasında bağlantı koparsa FileZilla aktarımı kuyruktan kaldığı yerden sürdürebilir.

FTP, FTPS ve SFTP Arasındaki Farklar

Bu üç terim sık karıştırılır ama güvenlik açısından aralarında önemli farklar vardır. FTP (düz), en eski yöntemdir ve verileri —parolanız dahil— şifrelemeden gönderir; bu yüzden günümüzde güvenli kabul edilmez. FTPS (FTP over SSL), klasik FTP'ye bir şifreleme katmanı ekler ve genellikle 21 numaralı portu kullanır. SFTP (SSH File Transfer Protocol) ise tamamen farklı bir teknolojidir; SSH protokolü üzerinden çalışır, 22 numaralı portu kullanır ve en güvenli seçenektir. Mümkün olduğunda her zaman SFTP veya FTPS tercih edin; özellikle ortak ağlarda (kafe, otel Wi-Fi'ı) düz FTP kullanmak parolanızın ele geçirilmesine yol açabilir.

Dosya İzinleri (Permissions) ve CHMOD

FTP ile çalışırken karşılaşacağınız önemli bir kavram dosya izinleridir. Her dosya ve klasörün, kimin okuyup yazabileceğini belirleyen bir izin değeri vardır. WordPress siteleri için standart kural şudur: klasörler 755, dosyalar ise 644 izinle çalışmalıdır. wp-config.php gibi hassas dosyalar için daha kısıtlı 640 veya 600 izni güvenliği artırır. FileZilla'da bir dosyaya sağ tıklayıp "Dosya izinleri (File permissions)" seçeneğinden bu değerleri değiştirebilirsiniz. İzinleri gereksiz yere "777" yapmaktan kesinlikle kaçının; bu, herkese yazma izni vererek ciddi bir güvenlik açığı oluşturur.

Klasörler        : 755
Dosyalar         : 644
wp-config.php    : 640 veya 600
Asla kullanmayın : 777

Büyük Dosyalar ve Toplu Aktarım İpuçları

Çok sayıda küçük dosya (örneğin bir WordPress kurulumundaki binlerce dosya) FTP üzerinden tek tek aktarıldığında uzun zaman alabilir. Böyle durumlarda en pratik yöntem, dosyaları bilgisayarınızda tek bir ZIP arşivine sıkıştırıp sunucuya o tek dosyayı yüklemek, ardından hosting panelinizin dosya yöneticisinden sunucu üzerinde açmaktır (Extract). Tek bir büyük dosya, binlerce küçük dosyaya göre çok daha hızlı ve kararlı aktarılır.

Ayrıca aktarım sırasında FileZilla'nın aynı anda kaç bağlantı kullanacağını ayarlayabilirsiniz; ancak çoğu paylaşımlı hostingde eşzamanlı bağlantı sayısı sınırlıdır, bu yüzden varsayılan değerlerde bırakmak genellikle en güvenlisidir. Yükleme yarıda kesilirse, FileZilla'nın "Başarısız aktarımlar" sekmesinden eksik kalanları sağ tıklayıp yeniden kuyruğa ekleyerek kaldığınız yerden devam edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

FileZilla ücretsiz mi?

Evet. FileZilla Client tamamen ücretsiz ve açık kaynaklıdır. Yalnızca resmi adres olan filezilla-project.org üzerinden indirmeye dikkat edin; üçüncü taraf siteler programa istenmeyen yazılım ekleyebilir.

Dosyalarımı hangi klasöre yüklemeliyim?

Web sitenizin görünmesi gereken dosyaları sitenizin kök dizinine yüklemelisiniz. Bu klasör sağlayıcıya göre public_html, www veya htdocs adını taşır. index.html veya index.php dosyanızın bu klasörün içinde olması gerekir.

FTP ile SFTP arasındaki fark nedir?

Düz FTP verilerinizi ve parolanızı şifrelemeden gönderir, bu yüzden güvenli değildir. SFTP ise SSH üzerinden çalışır, 22 numaralı portu kullanır ve aktarımı tamamen şifreler. Mümkün olduğunda her zaman SFTP veya FTPS tercih edin.

Sonuç

FTP, web sitenizin dosyalarını sunucuya taşımanın en hızlı ve güvenilir yoludur. FileZilla'yı kurup bağlantı bilgilerinizi girdikten sonra dosyalarınızı doğru dizine (public_html) sürükleyip bırakmanız yeterlidir. Güvenlik için mümkün olduğunca SFTP/FTPS kullanmayı ve dosya izinlerini standart değerlerde (klasör 755, dosya 644) tutmayı unutmayın; birkaç dakikada sitenizi yayında görebilirsiniz.

İlgili Yazılar